Vier vliegtuigcrashes in de afgelopen veertien dagen. Doen ze u iets minder vlotjes het vliegtuig nemen? Of heeft u alle vertrouwen in de luchtvaart en beschouwt u de ongelukken – net als de sector zelf – als “louter toeval”? Kortom: durft u nog te vliegen?

Paul Koeck, zaakvoerder Centre for Stressmanagement (geeft cursussen tegen vliegangst): “Zelf heb ik het ooit meegemaakt dat een vlucht van de VS naar België halverwege is moeten terugkeren wegens technische problemen. Op dat moment besefte ik dat het voor de gang van zaken geen enkel verschil zou maken of ik nu angstig was of niet. Na zoiets ben je wel geneigd om wat beter na te denken over welke maatschappij je kiest. Als ik de keuze hebt tussen Lufthansa en Aeroflot, zal ik eerder voor de eerste kiezen. Daarover nadenken is een teken van gezonder angst. Vliegangst is iets anders, dan slaat je hele systeem op tilt. De berichten in de media over de opeenvolgende vliegtuigcrashes kunnen een latente vliegangst wel voeden. Het kan zijn da iemand die al wat overspannen is, door zulke beelden en berichten een vliegangst gaat ontwikkelen. Vliegangst manifesteert zich vooral op momenten dat je echt met het risico geconfronteerd wordt. Als je baas je de opdracht geeft naar een ver land te vliegen, of als je gezin vindt dat het toch wel tijd wordt voor een vliegreis, dan komt de angst tot uiting die gedurende de jaren voordien gevoed is. Het is niet zo dat een bepaald beeld zien of een verhaal lezen vliegangst oproept die voordien nog helemaal niet aanwezig was. Het kan wel zijn dat de beelden van de rampen die de afgelopen weken plaatsvonden, over een paar jaar een ticket kopen iets moeilijker maken.”

Filip Van Rossem, ex-Sabenapiloot: “Natuurlijk durf ik nog te vliegen, zonder probleem. Wat er gebeurd is, valt statistisch te verklaren. Het was lang geleden dat we nog met een ongeluk te maken hebben gehad en dan wordt de kans groter dat er iets gebeurt? Niets is onfeilbaar, ook de luchtvaart niet. Je moet er niet veel meer achter zoeken.”

Rob Kruzdlo, lezer, op onze site: “Sinds een jaar heb ik vliegangst. Het schijnt met de leeftijd te maken hebben. Een psychologische verklaring is er niet. Hoogtevrees hoort daar ook bij. Na vier vliegtuigcrashes heb ik het even gehad. Amerika moet nog even wachten. Ik heb alvast wat kalmeringsmiddelen besteld en neem mijn zelf gebrouwen drankje mee. Hopelijk helpt de cursus tegen vliegangst. Het zweet staat al op mijn voorhoofd als mijn kleinkind roept: ‘Wanneer gaan we naar Amerika?’”

Koen Joos, lezer, op onze site: “Elke dag de E 313 naar Antwerpen nemen en door de Kennedytunnel rijden – mijn dagelijks werktraject – is volgens mij gevaarlijker dan vliegen.”

Branko Strupar, ex-speler voetbalclub Genk: “Ik ben niet zoals de Nederlandse voetballer Dennis Bergkamp, die heeft vliegangst en vliegt nooit. Een vliegtuig nemen schrikt mij weliswaar af, maar met de nationale ploeg heb ik vroeger wel honderd keer gevlogen. Meestal heb ik mijn angst dus onder controle. Een keer heb ik twee slaappillen genomen, tijdens een lange trip naar Japan. De ongevallen van de voorbije week zijn verschrikkelijk, maar mijn angst wordt daarmee niet groter.”

Marco Verschragen, vertegenwoordiger van Stichting Valk (de stichting van KLM die cursussen inricht voor mensen met vliegangst): “Sinds de recente vliegtuigongelukken merken wij geen echte toename van het aantal deelnemers-cursisten. Maar er is ook geen afname. En wie de cursus volgt, spreekt natuurlijk wel over de ongelukken.”

Willy De Vos, lezer, op onze site: “Een tiental jaar geleden ben ik het slachtoffer geworden van een verkeersongeval op de autosnelweg. En alhoewel ik niet zwaargewond werd, heb ik sindsdien rijangst. Als je er nuchter over nadenkt, is vliegen de allerveiligste manier van reizen, ook al zijn er de laatste tijd een aantal ernstige ongelukken gebeurd. Het alternatief is binnenblijven, maar ook binnen in je huis gebeuren nogal wat ongevallen. Leven is nu eenmaal gevaarlijk!”

Bert Anciaux, Vlaams minister van Cultuur, Jeugd, Sport en Brussel: “Ik heb altijd al last gehad van vliegangst. Ik heb hoogtevrees en een beetje claustrofobie en die combinatie vind je in een vliegtuig. Ik heb er al verschrikkelijke angsten in doorstaan. Maar de ongevallen zelf schrikken me niet nog meer af. De wereld is meer dan ooit ons dorp, en ik zal er niet minder om gaan reizen. Maar mijn angst zal er ook niet kleiner door worden. Misschien moet ik een spoedcursus piloot volgen, want ik ben een enorme controlefreak. Als ik het vliegtuig zelf zou besturen, zou ik me erg relaxed en veilig voelen.”

Willy Van Walleghem, lezer, op onze site: “Dagelijks vliegen duizenden en duizenden toestellen door het luchtruim. De kans om in een ongeluk betrokken te raken is praktisch nihil. Uiteraard is elk ongeval er één te veel. Maar omdat het spectaculair is, haalt het het wereldnieuws. Wel is het zo dat – alhoewel ik de wereld ben rondgereisd – ik toch steeds kies voor een bonafide luchtvaartmaatschappij. Er mag hoe dan ook niet bespaard worden op onderhoud, hoeveel dat ook mag kosten. Derdewereldlanden zouden misschien iets gemakkelijker een onderhoudsbeurt kunnen uitstellen of het iets minder nauw nemen met de veiligheidsvoorschriften dan de gevestigde waarden in de luchtvaart. De Europese vliegtuigmaatschappijen staan zeker borg voor het nauwkeurig toepassen van de regels. Daar zijn voldoende ‘waakhonden’ voor in het spel. Zelfs de zogenaamde lagekostenmaatschappijen laten op dat vlak niets aan het toeval over wordt gelaten.”

Claude Perignon, woordvoerder Thomas Cook: “ Er is geen daling in de vraag naar vliegtuigtickets, er zijn zelfs geen afzeggingen. Sommige klanten vragen wel met welke luchtvaartmaatschappij ze zullen vliegen. Maar ik wil wel duidelijk stellen dat vluchten van chartermaatschappijen even veilig zijn als lijnvluchten. We zijn allemaal onderhevig aan dezelfde controle. Ikzelf vertrouw de luchtvaart volledig. Er is volgens mij geen enkel vervoermiddel dat zo streng gecontroleerd wordt als het vliegtuig.”

Beatrice Klein, lezer, op onder site: “Ik vlieg binnenkort naar New York en heb een ticket gekocht van Delta Airlines. De derde luchtvaartmaatschappij in Amerika. En nu hoor en lees ik zojuist dat uitgerekend die maatschappij in slechte papieren zit. Ik vraag me toch af of er nu ook niet bespaard wordt op het onderhoud van vliegtuigen. Een goed gevoel geeft dit alleszins niet.”

Reisangst… sommige mensen kunnen er een aardig woordje over meepraten. Zowel professionele als persoonlijke omstandigheden plaatsen hen echter veelal voor voldongen feiten. Vliegangst staat bekend als de meest courante vorm van reisfobie. Vandaag de dag kan deze angst in veel gevallen succesvol behandeld worden. Op voorwaarde natuurlijk dat u een bekwaam specialist terzake raadpleegt….

Reisangst

Een ontmoeting met dokter Paul Koeck uit Antwerpen maakte ons heel wat wijze wat de behandeling van reisangsten betreft. Na zijn studies geneeskunde aan de K.U.L., genoot hij een ruime aanvullende vorming: een diploma in de systeemtherapie aan het Korzybski Instituut te Brugge en in de hypnotherapie aan het VATHYP te Leuven. Hij vervolledigde zijn medische vorming met een licentie management (Vlerick te Gent). Deze economische studie bracht hem in contact met de zakenwereld en meer bepaald met de stressverschijnselen in het bedrijfsleven. Al gauw kwam hij tot de conclusie dat reisangst vooral slachtoffers recruteert bij kaderleden. Deze situatie zorgt natuurlijk voor problemen wat volwaardige beroepsuitoefening en promotiekansen betreft. De betere bedrijven zijn bekommerd om het sociaal bedrijfsklimaat en het welzijn van hun personeel. Het zal dan ook niemand verbazen dat ze bereid zijn tussen te komen in de medische onkosten voor dergelijke behandelingen. “Mensen met reisangst zijn veelal rasechte perfectionisten die altijd en overal het roer in handen willen nemen en daardoor iets meer gespannen zijn dan de doorsnee reiziger.”De oorzaken van reisfobieën zijn uiteenlopend. Een dwangvoorstelling uit de kindertijd kan de patiënt blijvend parten spelen. Een ooggetuige van een vliegtuigongeval ziet de mythe van het veilig vliegen zowel letterlijk als figuurlijk aan scherven vallen. Anderen ervaren een plots maar intens angstgevoel zonder dat er nog een concrete oorzaak voor de angst aanwezig is. Sommige vliegfobici melden ook last te hebben van claustrofobie. Zo is de beperkte ruimte van het vliegtuig een uitstekende voedingsbodem voor gevoelens van onrust. Bepaalde zakenlui ervaren een gelijkaardige angst in een lift of in kleine vergaderruimten. Veelal gebeurt het dat mensen het hoofd verliezen bij autoreizen langs duizelingwekkende ravijnen of bij smalle doorgangen. Aangezien de autobestuurder zelf zowel het stuur als de situatie in handen heeft, zal hij minder last hebben van deze angstgevoelens. Tijdens internationale reizen worden bedrijfsleiders om de haverklap geconfronteerd met uurveranderingen. Ook dergelijke aanpassingsmoeilijkheden kunnen verholpen worden aan de hand van bepaalde technieken die slaapstoornissen behandelen. Uiteraard neemt dit soort van behandeling echter meer tijd in beslag.
 

Hoe verloopt de behandeling?

“Allereerst probeer ik een zo volledig mogelijk beeld te krijgen van de aard van het probleem en de persoonlijkheidsstructuur van de patiënt. Ik vraag hem de intensiteit van zowel zijn angst als zijn motivatie op een genummerde schaal aan te duiden. Meestal is de motivatie heel sterk, wat het hoge aantal genezingen verklaart. Aan de hand van deze gegevens, gaan we op zoek naar die strategie die voor die patiënt het meest geschikt is. Zijn medewerking is van fundamenteel belang. Er wordt ook nagegaan in welke mate de patiënt gehypnotiseerd kan worden. Veel mensen hebben een vertekend beeld van hypnose. Vliegfobieën kunnen aan de hand van hypnose sneller en vooral efficiënter verholpen worden. Toneelhypnotiseurs op TV hebben bijgedragen tot een sensationeel gekleurde vertekening van deze techniek, die in werkelijkheid berust op het therapeutisch gebruik van een volstrekt natuurlijk fenomeen. Het is ons allemaal wel al eens overkomen dat een spannende film onze aandacht zodanig in beslag neemt, dat de ongemakkelijke stoel waarop we zitten, ons niet langer ergert. Op die manier ben je in feite in trance. Deze volstrekt natuurlijke toestand van hoge concentratie wordt door de hypnotiseur op een artificiële manier tot stand gebracht om bij de patiënt nieuwe leerprocessen te stimuleren. Het is hierbij van belang het ritme en de beleving van de patiënt te respecteren. Via herbeleving en beschrijving gaat de hypnotherapeut op zoek naar de voorstelling die de patiënt van de angst heeft. Sommigen vertellen over hun ervaring aan de hand van beelden die een vruchtbaar uitgangspunt vormen voor verdere behandeling. Het resultaat is een positieve herbeleving van een negatief ervaren gebeurtenis. Wanneer de patiënt uit de hypnose komt, is het moment aangebroken om zijn ervaring te analyseren: hoe heeft hij de behandeling ondergaan en wat zijn zijn indrukken?” Men mag vooral de evolutie van het individu niet uit het oog verliezen. “Ik begeleid soms patiënten tijdens een vlucht, begeleid hen bij het pakken van de koffers: we nemen samen een taxi: we rijden samen naar de luchthaven…. Voordurend probeer ik de intensiteit van de angstgevoelens te verminderen.” Wanneer er zich nog problemen voordoen, worden er alternatieve technieken gezocht tot de patiënt controle heeft. “Anderzijds stel ik de patiënt voor om met zelfhypnose te oefenen. Op die manier kan hij zijn angst onderdrukken en zijn zelfvertrouwen stimuleren.” De vraag naar deze vorm van behandeling komt vooral van hogere bedrijfskaders. Niettemin lopen er talloze andere mensen rond die geen verre reis aandurven omwille van deze vliegangst. Een treurige zaak, als je weet dat de behandeling niet al te tijdrovend en vooral succesvol is. Wij wensen u alvast een prettige vlucht!